
Laisiangthou ah, Pathian’ lunglutna khat tuh “Khang hong om dingte” chih ahi. Khang hong om dingte a chih tuh kua dang hilou in, tu lellel a i kep ding a Pathian’ hon piak gil a gah goutan i neihte ban ah a hong piang lai ding naupangte tanpha in ahi. Hiai mite’ lak ah Pathian thu pesawn ding leh, amaute Pathian’ mai ah kisathei lou a, kingainiamtak a Pathian be ding, thupina pe ding leh, a lametna uh Pathian a a koihtheihna ding ua sinsak ding chih tuh Pathian’ deihdan ahi. I Toupa Jesu mah in leng agen a, “Naupang neute ka kiang ah hon paisak unla, kham kei un” [Mark 10:14] chi hi. Naupangte’n amah apan a sin ua, khalam leh salam vualzawlna a tan ding uh tuh i Toupa’ deihdan ahi hi.
I Saptuam heutu masate’n leng naupangte lak a Pathian’ nasepna ana ngai poimoh in i Saptuam dinkhiak ma natawm inleng naupangte’ lakah nasepna ana kipanta hi. Tu dinmun ah EBC local Saptuam chih phial in, naupangte’ khalam a kikepna Sunday School kineithei chiatta ahihman in honpi i biak Pathian min i phat hi. Kum 2022 census report dungzui in EBC pumpi ah Naupang sinsaktu 1,408 om a, naupang minkhumzah 16,204 vel omzou hi.
Manipur singtanggam ah Tanchinhoih hong lut toh kiton in i heutu masate’n lam tuamtuam ah veina, awlmohna na nei uh a, hih theih khomkhom in Pathian’ gam nasepna ana pantou uhi. Naupang lak ah leng a department chiah om naikei mahleh Kum 1933 in Mr. H H Coleman in Pastor Kaineng kiang ah Child Evangelist nasepna guan in children ministry ana kipan tou hi. Kum 1947 in Pu Siamkung leh Pu Tunvum, Mission compound a omte makaih in Young Christian Advance Rally (YCAR) dinkhiak in om hi. YCAR Khawmpi masa pen Lamka Tung ah 1949 kum in kinei a, Lamka-te mah in kipahman in “Sankey” bu la uhi. YCAR kipahman la masa pen ahi uhi. Saptuam in hiai nasepna hoihsa in kum 1950 in semtu ding Evan. Langpum la in theihpihna pia uh a, huai tuh tulai a BCD i chih hong kipatna ahi leng chih theih hi. Convention a dinkhiak tunglai in committee tuamtuam akinei/aom pah kei a, Standing Committee in a kop vek mai hi. Himahleh, hun hong pai zel ah huchimai theilou ahihdan theikhia in kum 1954 in Sunday School Committee phuhkhiak in om hi.
Amaute’n piching lam leh naupang lam saikhawm uh a, Committee bang leng hon keklian in Pu Taivel, Pu Khamkam, Pu Pumzachin, Pu Liankhohau leh Pu Laljem-te toh Evangelical Literature Committee hong hi uhi. Lai lam himhim amau khut ah kinga hi. Tua toh kiton in 1966 apan in Lushei pau kizang nawn lou in ei pau kizang panta hi. Sunday School result average sangpen Dialkhai khua in Mr. Gouchin Memorial Cup ana la uhi. YCAR sung ah napangte kia hilou in, tuailaite toh ana omkhawm tou ngitnget himahleh 1965 in Khristian Tuailai Pawl (KTP) chih kiphut khia a, YCAR sung ah naupang lam kia omta hi. 1966 in YCAR Director ding in Pastor Khamkam guan ahi a, kum 1971 – 1972 sung in Teacher’s handbook, Naupang heutute panpihtu ding laibu bawlkhiak ahi a, tuate zang a naupangte khalam thute sinsak ahi uhi. Kum 1973 in YCAR Khawmpi beisak ahi a, hiai kum tan in khawmpi 24 vei geih kinei man hi.
YCAR min a khawmpite om nawnlou himahleh Naupang Pawl chi a kimin voh in Pastor bial chiat in Naupang Khawmpi kinei thei zel hi [1974 – 1977]. Pu Liankhosiam DS Tuivai in Child Evangelism Director nna lenkhawm in, Mr. H Tunzakham in KTP Secretary leh Naupang Pawl Secretary alenkop hi. Kum 1977 in Sunday School ah CEEFI subject zat pat in om hi/kizang pan hi.
Kum 1978 Khawmpi lian in, Rev. Nengzakhai Director of Child Evangelism in a guang hi. Huaikhit a kipan Saptuam in naupang lam a sem ding heutu tuamtuam ana laktouhte uleh thiltung poimoh khenkhatte hiai bang ahi.
Pathian ompihna thupitak tang in heutu masate’n amau hun chiat ah naupangte a ding a nna poimoh tampitak na semkhia uhi. Sinlaibu a hunhun a zattheih ding ana gelh zelte bang, Sunday School teachers training and orientation program tuamtuamte na sai tou ngitnget in amaute hon sinsak bang in local chih ah naupangte sinsakna kipe thei zel hi. Naupangte ettheih ding Gospel music video-te bang na bawl in tuni chiang in muhtheih leh ettheih tampi na om hi. Hun haksa, a biik in Covid 19 (2020-2021) kumte bang ah leng online tungtawn a naupangte sinsakna na pia in, pan nakpitak in na la uhi.
Tulel dinmun in EBC Local Saptuam chih in Sunday School ki neih vek phialta hi. September 2022, census dungzui in naupang lam nasepna hiai anuai a bang in chiamteh theih hi.
Amaute, Saptuam in abawl Sinlaibute zang in naupang heutute’n sinsakna Pathianni teng in pia uhi.
Naupangte Khrist khebul a pi a Khrist batna a khansak na dia panmun poimoh leh vanzat manpha hihngei ding lametna toh Local Child Evangelists chih Kum 2018 a patkhiak ahi. Naupang sinsaktute lak apan khat kiseh khiat zel ahi. LCE mohpuak ahihleh a poimoh bang a naupangte khalam leh hinkhua thu toh kisai houlimpih ding leh hotdamna thu puangzak ding ahi. Tuate banah, local BCD in chialpina bang a saizoh leh hiai hunte a thugentu a zatding leng duhthusam khat ahi hi. Tua ding ngimna mah in LCE te sinsakna piak a, apoimoh bang a Headquarters in lamkaih ding chih ahi. Tu dinmun ah Local BCD tamzaw in amau Local Child Evangelists chiat kineih in, a poimoh bangbang in nasem zel uhi.
Child Co-ordinator in kumsim a sepding bangzah hiam om a, huaite anuai a bang in i taklang hi.
2.2.1. Year Plan: Kumteng in year plan financial year zui in ki bawl zel hi. Kiphuhkhiatna Dan a BCD genchetna leh tup-le-ngim pansan a bawl ahi a, Director of Ministries in budget zattheih ding hon bawlsak pansan a bawl zel ahi. Hiai ahihleh headquarters akipan Child Co-ordinator sepkhiat ding work plan leng chih theih ngal hi.
2.2.2. BCD Corner (KTZ): Khristian thukizakna ah column khat “BCD Corner” chih aom hi. Hiai column a gelh ding thu-le-laate Child Co-ordinator in a piak zel ahi. Hiai ahihleh kizaksakna in leng zattheih a, huai banah hanthawnna thute, BCD Motivation na in leng zattheih hi.
2.2.3. BCD Year Calender leh Ni poimohte: Local BCD in kumteng a azuih ding year calender kibawl zel hi. Hiai ah local BCD chih in a kibang a asepding nna leh hunbite kiguansak zel hi. EBC Thupi paipih a bawlzel ahi. BCD zing devotion leh nitaklam kikhopnate a zuihding leh ettheih ding panpihtu leng hingal zel hi.
2.2.4. BCD Common Answer Booklet: BCD sinsaktute panpihna leh BCD pumpi in dawnna kibang aneih theihna ding un Sinlaibu a dotnate dawnna a tuam in kisunkhe zel hi. Tu a Sinlaibu thak kibawl lellel pen leng zoh ahih chiang in common answer bawl ahi ding.
2.2.5. Naupangte’ Ni Thupuak & Article: Naupangte’ Ni hong tun ma in Local BCD chih in a muh vek ding in “Naupangte’ Ni Thupuak” kumteng in ki hawmkhe zel hi. Tualou in June kha “Naupangte’ Ni” huamkha a suahkhiak man ding in “Naupangte’ Ni article” Khristian Thukizakna a ding ki gelh zel hi.
2.2.6. BCD Sinlaibu: Kumteng in BCD Sinlaibu ki print zel hi. Huaiding in Chid Co-ordinator in sinlaibute etkikna leh veelna kumkim khawng in kipanzel hi. Ahihtheih leh October kha tan a print ding a Book House ah piaklut zel ahi. Pathian in lem asak leh 2024 in Beginner ‘A’; Primary leh Junior in Sinlaibu thak neita ding uh a, Beginner ‘B’; Intermediate leh Senior-te’n ahihleh a luite mah zangtou lai ding uhi.
2.2.7. BCD Attendance Register Book leh Khristian Sinsakmi: BCD Attendance Register Book ahihleh local BCD chih in a thawn a laktheih ding in Book house ah kikoih hi. Tua banah “Khristian Sinsakmi” kichi laibu, sinsaktute zat lel pen leng a vangkim in revised leh reprint kibawl zel hi.
2.2.8. BCD Kumtawp Exam: BCD Kumtawp examna ding in Child Co-ordinator in Beginner apan Senior tan kumtawp exam dotna leh dawnna bawlzel hi.
2.2.9. Division BCD Committee-te toh Joint Fellowship: Kumteng in ahihtheihleh DBCD Committee-te toh Joint fellowship kinei zel hi. Hiai hun ah DBCD-te Year plan leh kalsuandante va theihpih a amau division sung a headquarter in panlakpih theihna dingte kikum zel hi.
2.2.10. BCD Sinsaktute Training: Hiai training a poimoh mahmah nna khat ahi. Sinsaktute chitna leh khaloh nei a sem ahihlouh man un, headquarters in training piakzel a hanthawn leh taat-hiam poimoh hi.
Toupa’ ompihna tang in EBC Saptuam tu in kum 75 mel bang mutheita a i om kipah huai hi. Maban ah kum 100 mel i muh ding leng iki lamen hi. Tuahun chiang in lam tuamtuam ah khantouhna thupitak om ding in leng ngaihtuah theih hi. Local chih in Sunday School building banah Sinsaktu hoih taktak i neih uh leng lamet huai hi. Bangteng hileh i mangngilh ngeilouh ding uh thil khenkhat a om hi:
3.1. Saptuam sung a Children Department kichi Khrist pumpi (A saptuam) sung a kahiang poimohtak ahi a, chituamtak a private school hiam, children club hiam dan a kep chi hilou hi. Naupangte chituamna akipan, ahong khanlet dungzui ua, Saptuam sung mah ah kepzom theih ding a sinsak ding ahi.
3.2. Laisiangthou a kibulphuh “tup-le-ngim” kichiantak nei a pai i hihman in khovel in thilthak tuamtuam hon pokhia in, vanzat changkang taktakte hong om in, vei leh awlmoh huai tampi hong om mahleh, i “tup-le-ngim” omsa pen mah lenkip a sinsak ding ahi.
3.3. BCD Tup le ngim: Naupang kum 18 ching nailoute Laisiangthou’ sinsakna (BIBLICAL) bang a kithuahkhawm a (FELLOWSHIP) Pathian be (WORSHIP) ding, Tanchinhoih puangzak ding (PREACHING THE GOSPEL) leh a gingta mite Khrist nungzui ding a chiil a (DISCIPLING), na hoihte sepkhawm ding (GOOD WORKS) naupang pawl mohpuak ahi.
Hun leh kum-te hong paizel in, EBC in kum 100 mel i muh hun tanpha ah, khovel in thil tuamtuam hon pokhia in, silh-le-teen, neih-le-lam, pilna siamna leh lam chituamtuam ah khantouhna om mahleh, EBC Children Department in bel khang hong om ding naupangte, Pathian mai ah kisathei lou a, kingainiamtak a Pathian bia, Pathian ah muanna koih, Pathian thupina pia leh Pathian nasep lunglut khang bawlkhiak ding muhkholhna (vision) a nei gige hi.
Pathian vualzawlna tang in EBC Saptuam in a hun toh kituak in Toupa’ gam nasepna ading budget hunkhop na guang zel a, tuate muhsuahna ah leng na lohching tou zel hi. Kum 1976, Dorcas Hall kilam tuung kum in Saptuam pumpi Budget Rs. 6,91,510/- khawmpi in pomna nanei hi. Kum 1989-1990 in, Saptuam pumpi budget lak a kipan Ministreis head ah zattheih ding in Rs. 60,000/- na koih uh a, hiai sumte Ministries
nuai a Children Department tel in department tuamtuam te’n (BYF, BDF) apoimoh dan dungzui in na zeek uhi. Financial year 1994-1995 akipan Ministries sung a department tuamtuamte (BYF, BDF, BCD) akigawm a zattheih ding in budget Rs. 15,000/- guan in om a, kumteng a awlawl a khangtou in 2004-2005 tan ah budget (BYF, BDF, BCD) ading in Rs. 90,000/- ki guang hi. Tuadan a paitou zel himahleh a hoihzaw ding ngimna in 2005-2006 kum akipan Ministries nuai a department tuamtuamte zattheih ding in head atuam a bawl in om a, hiai kum in Children Department chauh in apoimoh bangbang a azeektheih ding in budget Rs. 45,000/- guan in om hi. Financial Year 2006-2007 akipan tu kum 2023 tan a Children department in azattheih ding a Ministries head akipan Saptuam in budget hon guansak dan hiai anuai a bang ahi.
| Financial Year | BCD Budget (Rs.) |
|---|---|
| 2006-2010 | 50,000 each year |
| 2010-2011 | 60,000 |
| 2011 (supp.) | 70,000 |
| 2012 | 2,00,000 |
| 2013 | 2,50,000 |
| Jan-Mar 2014 | 50,000 |
| 2014-2018 | 3,50,000 each year |
| 2018-2021 | 4,00,000 each year |
| 2021-2023 | 4,50,000 each year |
| 2023-2024 | 5,00,000 |
Pathian theilou, dawi-le-kau khong bia a ginna mawlchik, ‘khanglui thugousiahte’ khawng a kinga nam akipan, A itna leh hehpihna lamdangtak mai in Pathian in hon zongkhia in, tu in Pathian thei namte i hita uhi. I nu-le-pa te’n tuamah na thei in, thil bangkim ah, hun nuam leh hun haksa ah Pathian mah honna chih pih uhi. Himahleh, khovel khang hong kidang a, lam chi tuamtuam ah khantouhnate hong om in Pilna-siamna ah khantouhna, tulai vanzatte leh khovel thil khang hattakte lak ah khang hong om dingte’n, Pathian sang a khovel thilte hon buaipih zawk khak ding uh, Pathian tawisang a thupina piak ding sang a amau kitawisang a, kithupisak khang hong hihkhak ding uh thil lauhuai pi ahita hi. Huaiziak in, Pathian in “khang hong om dingte” a awlmoh mah bang a, A Saptuamte’n leng i awlmoh ua, i sinsak ding uh tuh i mohpuak uh ahi gige hi.